Svetlana Tomić

Sociologija

Od neznanja i ignorisanja do demonizacije: rodni identiteti kroz prizmu institucija koje oblikuju jezičke norme

Svetlana Tomić

https://www.sociologija.org/admin/published/2026_68/1/907.pdf

Cilj rada je da ukaže na iskrivljavanje osnovnih postulata u vezi sa kategorijom roda u lingvistici koje su tokom nedavne javne rasprave o rodno osetljivom jeziku sprovodili neki od ključnih predstavnika naučnih, obrazovnih i kultu rnih institucija u Srbiji. Rasprava je pokrenuta nakon 20. maja 2021. godine, kada je Narodna skupština Republike Srbije usvojila Zakon o rodnoj ravnopravnosti, kojim se po prvi put uvodi obavezna upotreba rodno osetljivog jezika u administraciji, obrazovanju i medijima. Odbor za standardizaciju srpskog jezika oštro se usprotivio ovom zakonu i pogrešno predstavljao znanja o jeziku i rodu. Kako bi se identifikovala veza između iskrivljavanja znanja i društveno-političkih posledica stvaranja epistemološke nepravde, rad kombinuje lingvističke metode (kritička analiza diskursa) sa studijama neznanja. Rezultati istraživanja odnose se na: a) skrivanje i iskrivljavanje činjenica (iz opšte lingvistike i istorije srpskog jezika); b) ignorisanje novih znanja i problema (standardizacija rodne leksike; rešavanje problema u sintaksi i interpunkciji); c) gradaciju jezika povređivanja koji se koristi za širenje govora mržnje i prenošenje predrasuda o rodnim identitetima.

rod u lingvistici i sociologiji, rodno osetljiv srpski jezik, rodni identiteti, studije neznanja, epistemološka nepravda

M23

Detinjstvo

Pobuna protiv zastarele škole: razmišljanja o školi budućnosti u romanu Jasminke Petrović Hoću u školu!

Svetlana Tomić

https://zmajevedecjeigre.org.rs/wp-content/uploads/2026/05/Detinjstvo_01_2026-za-sajt.pdf

Kriza obrazovanja jedna je od ključnih tema savremenog doba u kojem se zbog novih tehnologija postavljaju pitanja o ulozi škole, nastavnika, svrsi obrazovanja. U ovom radu analizira se roman Jasminke Petrović Hoću u školu! (2024) koji tematizuje pobunu dečaka Nikole protiv zastarele škole, uz preispitivanje prošlih i futurističkih modela obrazovanja. Za tekst romana primenjuje se deskriptivno-analitički metod a za ilustracije Ane Petrović multimodalna analiza. Iako Nikola, kao pripadnik alfa generacije, priželjkuje moderan model obrazovanja (novu tehnologiju i futurističku nastavu), oseća ih kao zastrašujuću dehumanizaciju društva, koja je vizuelno predstavljena apstraktno i redukovano. Strah od dehumanizacije okidač je za Nikolino iniciranje društvenog dijaloga o prevazilaženju krize. Time autorka romana sugeriše da se kriza obrazovanja ne rešava tehnologijom, već ljudskom komunikacijom i empatijom.

književnost za decu, obrazovanje, kriza obrazovanja, generacija alfa, vremenska fantastika, pedagoška kritika, relevantnost nastavnog programa, vršnjačko nasilje, vizuelna naracija, intertekstualnost

M51

Programme and Book of Abstracts/Program i knjiga sažetaka / Fifteenth International Conference on Language, Literature, and Artificial Intelligence 29-30 May 2026 = Petnaesta međunarodna naučna konferencija: Jezik, književnost i veštačka inteligencija, Beograd 29-30. Maj 2026. Ed. By/uredile prof. dr Melina Nikolić, prof. dr Valentina Budinčić i doc. Dr Milena Stojanović

ChatGPT kao didaktički alat u nastavi srpskog jezika: mogućnosti, ograničenja i implikacije

Svetlana Tomić

—

Primena veštačke inteligencije (VI) u obrazovanju istražuje se više od pola veka, uporedo sa razvojem same discipline. Savremena istraživanja posebno su usmerena na upotrebu generativnih modela, poput ChatGPT-ja, u nastavnoj praksi. ChatGPT je veliki jezički model (LLM) koji automatski generiše tekst u dijalogu sa korisnikom na osnovu statističkih obrazaca naučenih iz velikih korpusa podataka. Od javnog objavljivanja u novembru 2022. godine izazvao je snažne reakcije – od oduševljenja i proglašavanja „kulturnom senzacijom“ (Thorp, 2023) do zabrana na pojedinim univerzitetima i izražavanja etičkih i pedagoških rezervi. Stavovi stručne javnosti kreću se od kritičkih (Marche, 2022; Thorp, 2023) do afirmativnih, koji zagovaraju njegovu integraciju u nastavu (Hayles, 2024; Wang & Fan, 2025). Vlada Republike Srbije je u strateškim dokumentima od 2012. do 2025. godine institucionalno prepoznala značaj VI u obrazovanju, definišući je kao integralni deo savremenog obrazovnog procesa. Cilj rada je da, primenom deskriptivne metode i analize sadržaja, predstavi tri modela upotrebe ChatGPT-ja u univerzitetskoj nastavi srpskog jezika, osmišljene kao odgovor na pad funkcionalne pismenosti i kulture izražavanja. Modeli su testirani tokom dva semestra (2024/25. i 2025/26) na studijama Anglistike: (1) analiza i unapređenje novinskog teksta; (2) provera i tumačenje akademske leksike; (3) pisanje eseja. Rezultati prvog modela pokazuju ograničenja u stilizaciji i organizaciji teksta, kao i tačnoj upotrebi norme srpskog jezika, uključujući terminološke i pravopisne greške. U drugom modelu odgovori su uglavnom leksički tačni, ali bez šire semantičke i kulturno-istorijske kontekstualizacije, što potvrđuje tezu da LLM raspolaže jezičkim, ali ne i „modelom sveta“ (Hayles, 2024). Rezultati trećeg modela biće predstavljeni na konferenciji. Predloženi modeli mogu se prilagoditi nastavi srpskog jezika na nižim nivoima obrazovanja, uz kritičke i pedagoške smernice za korišćenje AI alata.

veštačka inteligencija; ChatGPT; visoko obrazovanje; funkcionalna pismenost; nastava srpskog jezika; pedagoške inovacije

M34

Zbornik Matice srpske za slavistiku

Kulturni život romana Četiri uspeha Gulje Koroljove Jelene Iljine

Svetlana Tomić

—

Rad integriše uvide različitih disciplina u analizi estetskih i vanestetskih vrednosti knjige Četiri uspeha Gulje Koroljove (1946) Jelene Iljine i prati dinamiku njene recepcije. Ovaj biografski obrazovni roman o sovjetskoj dečijoj glumici i heroini Drugog svetskog rata stekao je sredinom XX veka širu međunarodnu čitalačku publiku, danas je sveden na ruski kontekst, živi kroz nova izdanja i spomeničku kulturu, dok u Ukrajini to više nije slučaj. U Jugoslaviji su objavljena dva izdanja (1947, 1948) koja su snažno uticala na pojedine univerzitetske profesore razvojne psihologije. Knjiga je podstakla složenu „cirkulaciju društvenih energija“ (Grinblat), inspirisala je nova književna dela, filmove, predstave i digitalne projekte. Zbog kompleksnog prikaza stvarnosti i nestereotipne junakinje delo može biti relevantno za nastavne programe istorije i književnosti; dokumentarna podloga opisa rane glumačke karijere nadopunjuje sociološke uvide o dečjim filmskim zvezdama.

Gulja Koroljova, ženski obrazovni roman, jugoslovenski prevodi dečije književnosti, cirkulacija društvene energije, fenomen deteta filmske zvezde

M23

FOURTEENTH INTERNATIONAL CONFERENCE ON LANGUAGE AND LITERARY STUDIES: LANGUAGE, LITERATURE, AND EMPATHY... Edited by Svetlana Tomić, Melina Nikolić, Valentina Budinčić and Milena Stojanović

— (program i knjiga sažetaka / uredništvo)

Svetlana Tomić, Melina Nikolić, Valentina Budinčić i Milena Stojanović

—

—

—

—

Knjiga apstrakata / Naučni skup Srpska književna kritika 2001–2025: položaj, dometi, perspektive (Institut za književnost i umetnost)

Budućnost književne kritike

Svetlana Tomić

—

Svrha književne kritike jeste da tumači i oceni vrednost književnog teksta... Cilj rada je da ukaže na važnost odgovornosti javnog suđenja o književnosti u kontekstu novih tehnologija... Posebna pažnja skreće se na reklamerski tip diskursa u novinskoj kritici, slabljenje dijaloga u nauci i govor mržnje.

književna kritika, novinska kritika, akademska kritika, kriptokritika, naučne recenzije, javna odgovornost, govor mržnje, medijski diskurs

M64

Challenging gender frontiers: societal, legal, medical, and artistic discourses and practices of emerging gender identities: book of abstracts (Belgrade, September 5–6, 2025)

From Ignorance to Demonization: Gender Identities through the Lens of Institutions Shaping Linguistic Norms

Svetlana Tomić

—

The aim of this paper is to point out the distortion of fundamental postulates regarding the gender category in linguistics... The paper combines critical discourse analysis with ignorance studies... Findings relate to distortion of facts, ignorance of new knowledge, weaponized language and suggestions for overcoming the crisis in science and language policy.

gender in linguistics and sociology, gender sensitive Serbian language, ignorance studies, weaponization of language, epistemic injustice

M34

KONFERENCIJA: JEZIK, KNJIŽEVNOST I EMPATIJA: Program i Knjiga sažetaka (Alfa BK University / Alfa BK Univerzitet, 2025)

Vaspitna uloga nastave srpskog jezika: primer moguće reforme programa za 2. razred osnovne škole

Svetlana Tomić

—

Cilj ovog rada je da predstavi moguću reformu nastave Srpskog jezika kao maternjeg za 2. razred osnovne škole u kojoj je empatija sistematski uvedena kao poželjna društvena norma... Novi program je sociolingvistički i žanrovski orijentisan, sa fokusom na praktičnu upotrebu jezika, moralni karakter, uljudnu komunikaciju i prepoznavanje govora mržnje... Rad može biti od koristi učiteljima, metodičarima, psiholozima, sociolozima obrazovanja, lingvistima i kreatorima obrazovnih politika.

nastava maternjeg jezika, reforma osnovnog obrazovanja, sociolingvistika, žanrovski orijentisana pedagogija, empatija, govor mržnje

М34

Zbornik radova o Ketrin Mensfild, uredila Svetlana Tomić (Beograd: Fakultet za strane jezike Alfa BK Univerzitet)

— (uredništvo zbornika)

grupa autora + Svetlana Tomić

—

—

—

M42

Zbornik radova o Ketrin Mensfild, uredila Svetlana Tomić (Beograd: Fakultet za strane jezike Alfa BK Univerzitet)

Prilog proučavanju jugoslovenske i postjugoslovenske recepcije Ketrin Mensfild

Svetlana Tomić

—

Tokom svog života novozelandska književnica Ketrin Mensfild postala je veoma cenjena... Cilj ovog rada je da prevaziđe „prazno polje“ u sagledavanju recepcije ove autorke u jugoslovenskoj i postjugoslovenskoj kulturi... Rad može biti koristan proučavaocima književnosti, komparatistike, kritike i prevodne književnosti.

Ketrin Mensfild, književnost Novog Zelanda, jugoslovenska recepcija Ketrin Mensfild, postjugoslovenska recepcija Ketrin Mensfild, rodni aspekt recepcije

M45

Zbornik Matice srpske za scenske umetnosti i muziku

O principijelnom karakteru i odbrani profesionalnih standarda (Vera Obradović, Jovanka Bjegojević: Ptico, ne sklapaj svoja krila...)

Svetlana Tomić

https://www.maticasrpska.org.rs/stariSajt/casopisi/ZMSSU_71_1.pdf

—

—

М56

Teme

New insights into digital technology in culture, art, and media (Digitalni horizonti kulture, umetnosti i medija...)

Svetlana Tomić

—

—

—

M23

Javni diskurs u Srbiji, Nacionalni naučni skup s međunarodnim učešćem, 1. novembar 2024, Institut za srpski jezik SANU, Beograd

„Veponizacija jezika”: javni diskurs o rodno osetljivom jeziku

Svetlana Tomić

—

Od proleća 2021, kada je Vlada Republike Srbije usvojila Zakon o rodnoj ravnopravnosti... ispituje se konceptualna i lingvistička „veponizacija jezika“... Uočava se nepoštovanje profesionalnih standarda, korišćenje pseudonaučnih argumenata i propaganda govora mržnje.

javni diskurs, medijski diskurs, naučni diskurs, cenzura, dezinformacije, propaganda, veponizacija jezika

M34

Reči

Razvijanje spomenarskog žanra leksikona (Prikaz knjige: L Leksikon...)

Svetlana Tomić

https://www.reci.rs/index.php/Reci/article/view/261/242

—

—

M57

Reči

Prva studija o Milevi Simić – „svetlo ime iz prošlosti srpske kulture“ (Gordana Stojaković, Mileva Simić...)

Svetlana Tomić

https://www.reci.rs/index.php/Reci/article/view/258/240

—

—

M57

Reči

Nova saznanja o digitalnoj tehnologiji u kulturi, umetnosti i medijima (Digitalni horizonti kulture, umetnosti i medija...)

Svetlana Tomić

https://www.reci.rs/index.php/Reci/article/view/260/241

—

—

M57

Српски за странце ‒ почетни А1 ниво: прилагођен за изворне говорнике руског језика / Сербский для иностранцев ‒ начальный уровень А1...

— (udžbenik / publikacija)

Svetlana Tomić

—

—

srpski kao strani jezik, A1 nivo, početno učenje jezika, izvorni govornici ruskog jezika, kontrastivni pristup, nastavni materijali

—

Književna istorija

Značaj romana Preteča (1929) Ljubice Velimirović Popadić

Svetlana Tomić

http://knjizevnaistorija.rs/index.php/home/article/view/441/321

Ovo istraživanje je nastalo pod uticajem novog istorizma... Komparativnom analizom ranog epistolarnog romana Ljubice Velimirović Popadić iz 1929. godine Preteča... Ispituje se veza izbora likova i zapleta sa emancipatorskim nastojanjima književnica... Skreće se pažnja na manje poznata tumačenja tih dela i preciznije određuje značaj epistolarne proze.

pisma, epistolarni roman, podvrste srpskog ranog epistolarnog romana, srpska međuratna književnost, književno stvaralaštvo žena, metodološki problemi recepcije

M23

Sociologija

Neka zapažanja o metodološkom pristupu prikazivanja života i rada prvih članica SANU

Svetlana Tomić

https://www.sociologija.org/admin/published/2023_65/1/794.pdf

Nakon skoro tri decenije od izlaska 17 tomova edicije koja je posvećena srpskim naučnicima... Cilj ovog članka je prikazati metodologiju i rezultate prvog toma posvećenog akademkinjama... Preporuke za dalja istraživanja tiču se potpunijeg utvrđivanja uticaja rodnih razlika... Procenjuje se da članak može biti koristan i za unapređenje državnih politika.

rodna diskriminacija, nedovoljna zastupljenost žena u nacionalnim akademijama nauke i umetnosti, metodološki pristup biografijama žena, ravnoteža između privatnog života i karijere, politika pamćenja

M23

Reči

Monografija povodom jubileja Centra za devojke u Nišu (Sara Plaznić, Centar za devojke: 25 godina...)

Svetlana Tomić

https://www.reci.rs/index.php/Reci/article/view/236/222

—

—

M57

Reči

Nacrt za razmišljanje o otporu i pobuni (Sanja Lovrenčić, Crveni golubovi...)

Svetlana Tomić

https://www.reci.rs/index.php/Reci/article/view/237

—

—

M57

Osvajanje medijskog prostora: zbirka tekstova Iz ugla aktivistkinje/aktiviste Ženske platforme 2021-2022 (Friedrich Ebert Stiftung)

„Srpski jezik između nauke i dogme”; „Procvat pseudostruke”; „Funkcionalna nepismenost – provalija koja čeka”; „Naučnice i SANU”

grupa autora + Svetlana Tomić

https://collections.fes.de/publikationen/ident/fes/20096

Publikacija „Osvajanje medijskog prostora“ predstavlja zbornik tekstova koji su izlazili u poslednje dve godine (2021–2022) u vikend-izdanju dnevnih novina „Danas“... važan svedok vremena o položaju žena, ženskoj politici i angažmanu žena u Srbiji.

ženska prava, ženski aktivizam, medijski prostor, rodna politika, angažman žena u Srbiji, feministička perspektiva

—

The Hidden History of New Women in Serbian Culture: Toward a New History of Literature (Bloomsbury Publishing)

— (monografija / knjiga)

Svetlana Tomić

https://www.bloomsbury.com/us/hidden-history-of-new-women-in-serbian-culture-9781793631985/

Settled in the nineteenth century, a period of national liberation, this book presents facts about the contribution of women to Serbian culture. The story is, however, of an equal contemporary as well as of historical relevance: work of these authors remained hidden as they were neither adequately evaluated in school curriculums and textbooks, nor recognized by the general public. Does the absence from textbooks and literary histories imply their literature is not worth reading? Or, that the histories of literature are simply biased and inadequate? The answers to these questions are elaborated in this book. The author carefully investigates the strategies of historians and official politics of remembrance, arguing that the link between women's education and emancipation of the society has yet to be properly explained. The reader, whether a student, researcher, social scientist, or an intellectual interested in the history, social development, literature, or politics of Serbia, or the Balkan in general, will benefit from the numerous original sources consulted. This book is a reminder that understanding society means uncovering the hidden and giving voice to the ignored, providing evidence that contradicts dominant theories, rather than simply repeating what we are told.

19th century, Serbian history, Serbian literature, women’s education, women writers, women translators, cultural memory

M11

Serbian Studies

A Bibliography: A Tool for Reconstructing the History of Women Translators

Svetlana Tomić

https://drive.google.com/file/d/1tKuvOTxNpNE-_w1bXya_5R0OZEJIeJDs/view

The purpose of this study is to present the insufficiently known role of women translators in Serbian culture in the second half of the 19th century, a time when women’s access to higher education changed the dynamics and politics of Serbian cultural production. The research is based upon statistical summaries of volume 20 of the Serbian bibliography: Books 1868–1944, and presents the most relevant facts about translators during the time 1868–1900. According to my knowledge, this is the first study of its kind. A complete bibliography of translated literary works is summarized by characteristics of translators such as education, vocation, ancestry, sex, volume, genre, etc. The paper examines the impact that translated works had on Serbian culture. The claim of historians of Serbian literature that translations from Russian dominated in that time is also examined. Sporadically collected information reveals the significant role of female teacher-translators who were educated at the Belgrade High School for Girls, whose head-mistress (Katarina Milovuk) insisted that her students should learn foreign languagess. This cultural openness made a huge impact on the production of literature (for adults and children), scholarly and professional literature, and activism (antiwar, feminism).

Serbian culture, language education policy, translations in the 19th century, women’s education, gender in translation, gender translation studies

M23

Temida

Sanja Ćopić, Zorana Antonijević (ur.) Feminizam, aktivizam, politike: Proizvodnja znanja na poluperiferiji – Zbornik radova u čast Marine Blagojević Hughson

Svetlana Tomić

https://vds.rs/File/Temida2202.pdf

—

—

M23

Reči

Prva naučna monografija o Magi Magazinović : (Vera Obradović Ljubinković Maga Magazinović: Moderna igra umesto doktorata iz filozofije / Maga Magazinović: Modern Dance Instead of a Doctorate in Philosophy...)

Svetlana Tomić

https://www.reci.rs/index.php/Reci/article/view/210/196

—

—

M57

Knjiga koja nedostaje: Priručnik za funkcionalnu pismenost

— (knjiga)

Svetlana Tomić

https://www.academia.edu/77831618/Knjiga_koja_nedostaje_Priru%C4%8Dnik_za_funkcionalnu_pismenost_Beograd_S_Tomi%C4%87_2022_pages_xxiv_228

—

funkcionalna pismenost, reforma obrazovanja, sastav, izveštaj, apstrakt, rezime, prepričavanje

—

Eleven International Conference on Language and Literary Studies: LANGUAGE, LITERATURE AND INDUSTRY / Jedanaesta međunarodna konferencija... PROGRAMME AND BOOK OF ABSTRACTS / PROGRAM I KNJIGA SAŽETAKA (Alfa BK Univerzitet)

Funkcionalna pismenost: Veza obrazovne i naučne industrije sa tržištem rada

Svetlana Tomić

—

Više od pola veka stručnjaci ukazuju na potrebu promene nastave Srpskog jezika i književnosti... (sažetak skraćen u prikazu) Cilj ovog rada je da predstavi Knjigu koja nedostaje: Priručnik o funkcionalnoj pismenosti... Interdisciplinarni pristup omogućio je potpunije razumevanje problema „nove nepismenosti“ i uticaja novih tehnologija... Procenjuje se da pomenuti priručnik može da poboljša funkcionalnu pismenost kod ljudi različitog uzrasta i profesije i biti koristan za obrazovne politike i filološke kurseve.

funkcionalna pismenost, nastava srpskog jezika i književnosti, kultura jezičkog izraza, metodika pisanja, nova nepismenost, obrazovne inovacije

М34

Baština

Medicinske sestre i prve lekarke u srpskoj književnosti druge polovine 19. veka

Svetlana Tomić

https://scindeks.ceon.rs/article.aspx?artid=0353-90082154029T%26lang=sr

The purpose of this paper is to present descriptions of nurses and first female physcians in Serbia. I used different types of literary genres and applied methods of New Historcism, Literary Theory and Feminist Theories. The authors of these descriptions were women and men of different social status: princess/queen, nurse, actress, physician; police officer and a prison accountant. The princess Natalie Obrenović and the actress Milka Grgurova described the work of Serbian and Russian nurses in different places during the Serbo-Turkish War in 1876. Later in her memoir, Queen Natalie Obrenović wrote about a big humanitarian role of Belgrade women during the Serbo-Bulgarian War in 1885. The first Serbian police officer and one of the first Serbian female physicians described first female physicians in their diaries while Milutin A. Popović depicted compassionate nurses in the Album of female prisoners. These literary works have been keeping facts about important roles of Martha von Sabinin, a renowned Russian worker who in the past received many Serbian medals, but in the present has remained forgotten. Literature allows completer knowledge and a better understanding about the history of nurses and international bonds, but it also discovers counteractions. For example, Queen Natalie had a leadership role in organizing Belgrade women as nurses during the Serbo-Bulgarian War in 1885. These facts were not mentioned in the memoirs by a Head of the Army Medical Corps, Vladan Đorđević. While male authors shortly described Serbian female medical doctors and nurses, female authors provided more details in self-documenting their role and the role of women from other countries, especially Martha von Sabinin. Some important similarities between diaries by Draga Ljočić and Marie Curie are found and presented. The author of the paper stressed the need of thinking across disciplinary perspectives and borders.

women as health professionals; history of nursing; Serbian literature; 19th century; women's life narratives; international humanitarian aid; Martha von Sabinin; Marie Curie

M21

World Literature Today

Evelina Rudan, Smiljko i ja si mahnemo (balada na mahove) Zagreb. Fraktura. 2020.

Svetlana Tomić

https://worldliteraturetoday.org/2021/spring/smiljko-i-ja-si-mahnemo-balada-na-mahove-evelina-rudan

Nije primenljivo, reč je o kritici.

Savremena hrvatska poezija, Evelina Rudan

M25

Poznańskie Studia Slawistyczne

Neki metodološki problemi u savremenom istraživanju socijalnih femininativa u srpskom jeziku

Svetlana Tomić

https://bibliotekanauki.pl/articles/1890691

This work critically examines some epistemological problems of the institutionalized public knowledge of Serbian lingustics and the knowledge of the opposed groups of social and feminist linguists. It also provides attention to some relevant studies of feminine derivational sufixes in the Serbo-Croatian and Croatian language. Under consideration are some crucial methodological issues such as supporting a claim, reliability of evidence, presenting disagreement among sources, and research ethos. The research contributes to the fuller understanding of the problem of social femininatives and to enlarging the types of reference sources. It suggests the need of thorough diachronic and interdisciplinary research which would look at different centuries and show the correlation between macsculine and feminine sufixes, the chronological activisation and geographical distribution of social femininatives, their productivity, archaization and extinction, as well as the newest proposals.

Serbian language, Croatian language, social femininatives, historical linguistics

M51

Feminizam, aktivizom, politike: proizvodnja znanja na poluperiferiji: zbornik rodova u čast Morine Blagojević Hughson

Pokušaj razumevanja međuzavisnosti nauke, umetnosti i kreativnosti Marine Blagojević Hughson: isečci reči, slika i sećanja

Svetlana Tomić

https://www.iksi.ac.rs/izdanja/feminizam_aktivizam_politike_2021.pdf

U ovom biografskom, autobografskom i memoarskom eseju, opisuje se i tumači međuzavisnosnost nauke, umetnosti i kreativnosti Marine Blagojević Hughson. U prvom delu teksta, ispisujem svoja sećanja na Marinu, od našeg poznanstva u mentorskom projektu 2014. godine, kada počinje njena podrška i razvoj naše naučne saradnje. Kao izvore navodim elektronsku prepisku, njena razmišljanja, pesmu na engleskom i prevod te pesme na srpski, crtež i pozivnicu. Ti primeri različitih vrsta njene kreativnosti pružaju jedan od mogućih načina za razumevanje Marininog doživljaja naukе, umetnosti i kreativnosti. Suštinski, ona stvaralački proces predstavlja kao alhemiju: to je moć pretvaranja apstraktnog u materijalno, i obrnuto. U ovom procesu stvaranja pokazuje se nečije majstorstvo, ali i odnos prema sebi i drugima, odnos prema samom procesu rada, kao i stepen iskrene posvećenosti i uživanja. Poentirala je vezu stvaranja, odavanja priznanja majstorstvu stvaranja, širenja radosti i povećanja produktivnosti. Njene priloge tumačim kao poruku o najboljoj kulturi komunikacije među stvaraocima u nauci i umetnosti, društvu uopšte.

međuljudska komunikacija, naučna zajednica, kreativnost u nauci, srpski feminizam, sociologija kreativnosti

M44

Program i Knjiga sažetaka: International Conference on Language and Literary Studies Language, Literature and Future, ed. by prof. dr Melina Nikolić and MA Božana Solujić (Beograd: Alfa BK univerzitet, Fakultet za strane jezike, 2021),pp.,

Budućnost apstrakta i rezimea: potreba unifikacije i normiranja u srpskoj leksikologiji i naučnoj terminologiji

Svetlana Tomić

—

Apstrakt i rezime su dva različita mikro teksta naučnih radova. Smatraju se ključnim za promociju naučnih rezultata i njihovu transparentnost u široj naučnoj zajednici. Iako je u udžbeničkoj tekstoteci novijeg vremena (Kleut, 2010) ukazano na razlike među ovim žanrovima, one su ignorisane u novom Rečniku srpskog jezika (2011) i kasnijim naučnim i nastavnim priručnicima (Vraneš i Marković, 2013; Lompar, 2017). Tokom poslednje dve decenije primećuje se nesistematska, proizvoljna i haotična upotreba reči "sažetak", "apstrakt" i "rezime", ali i njihov netačan prevod na engleski jezik. Cilj ovog rada je da osvetli terminološke i žanrovske razlike između apstrakta i rezimea, da pojasni istorijat njihove upotrebe, te ukaže na potrebu unifikacije i normiranja u srpskoj leksikologiji i naučnoj terminologiji. Korišćeni su domaći i inostrani rečnici (engleskog i ruskog) i metodološki priručnici, a za period 1954-2020 napravljena je istorijsko-uporedna analiza terminologije i žanrovske strukture tri naučna časopisa različitih disciplina iz Srbije (Godišnjak Muzeja grada Beograda), Hrvatske (Filologija) i Bosne i Hercegovine (Pregled). U zaključku su predstavljeni neki budući pravci delovanja i preporuke. Za novo izdanje Rečnika srpskog jezika preporučuje se uvođenje i normiranje pojma "apstrakt" i ukidanje polisemičnosti termina, jer se razlikuje od žanra "rezimea". Zbog funkcionalnosti u nauci, predlaže se dosledno korišćenje internacionalizama "apstrakt" i "rezime", a u neterminološkoj i nastavnoj upotrebi mogu se koristiti i domaći sinonimi (za "apstrakt"-"sažetak", za rezime-"izvadak" ili "izvod"). Za novija izdanja metodoloških priručnika sugeriše se korekcija netačnih objašnjenja pojmova i normiranje najinformativnijeg "Hajlendovog modela" pisanja apstrakta. U uredničkom i recenzentskom poslu preporučuje se veća kontrola ovih mikrožanrova, a naučnicima se savetuje veća pažnja u sažimanju rezultata i pisanju zaključaka.

apstrakt, rezime, naučna terminologija, naučni mikrožanrovi

M34

Reči

Prvi intimistički memoar o istaknutom srpskom intelektualcu (Klara Skerlić: Moj život sa Jovanom Skerlićem, Novi Sad: Akademska knjiga, 2021)

Svetlana Tomić

https://www.reci.rs/index.php/Reci/article/view/196

Nije primenljivo, reč je o kritici.

Jovan Skerlić, Klara Skerlić, memoari, srpska kultura sa kraja 19. i početka 20.veka

M57

Reči

Monografija o beogradskom Ženskom društvu i kulturnom razvoju žena u Srbiji "(Jasmina V. Milanović: Žensko društvo (1875-1942), Beograd: Službeni glasnik i Institut za savremenu istoriju, 2020)

Svetlana Tomić

https://www.reci.rs/index.php/Reci/article/view/195

Nije primenljivo, reč je o kritici.

beogradsko Žensko društvo (1875-1942), Srbija krajem 19. i polovinom 20.veka, emancipacija ženski aktivizam

M57

Reči

O doprinosu znamenitih Jevrejki Subotice (1863-1947) (Margareta Bašaragin, Znamenite Jevrejke Subotice, Novi Sad: Udruženje „Ženske studije i istraživanja“ i Futura publikacije, 2020)

Svetlana Tomić

https://www.reci.rs/index.php/Reci/article/view/194

Nije primenljivo, reč je o kritici.

Jevrejke Subotice (1863-1947), emancipacija žena, ženska elita

M57

Triptih

Dragocen doprinos proučavanju značaja Mage Magazinović (Vera Obradović, ur. – Maga Magazinović: Filozofija igre i/ili više od igre, zbornik radova, Beograd: Udruženje baletskih umetnika Srbije, 2019, str. 254)

Svetlana Tomić

https://www.art.pr.ac.rs/wp-content/uploads/documents/izdavastvo/01_Casopisi/Triptih.pdf

Nije primenljivo, reč je o kritici.

Maga Magazinović, moderna igra, filozofija igre, Jugoslavija

Rad nema kategoriju, objavljen je u prvom broju časopisa.