Mila Nikolić

International Scientific and Professional Conference “ALFATECH“ Smart Cities and Modern Technologies

The City as an Educational Tool: Cultural Infrastructure as the Wise Pillar of Smart Cities

Mila Nikolić

https://conference.alfatech.rs/wp-content/uploads/2026/06...

Savremeni modeli pametnih gradova zasnivaju se na informacionim tehnologijama, analizi podataka i pristupima urbanom upravljanju usmerenim na optimizaciju. Pametne tehnologije ograničene na efikasnost, pristup i personalizaciju same po sebi ne proizvode značenje, učenje niti kolektivnu mudrost. Ove sposobnosti nastaju kroz kulturnu interpretaciju, doživljaj prostora i akumulaciju kulturnog kapitala, kakvi se odvijaju u kulturnim i visokoškolskim institucijama, sistemima nasleđa i javnim prostorima. Ograničenja preovlađujućih modela pametnog grada stoga proizlaze iz upornog zanemarivanja kulture kao konstitutivnog urbanog sistema, materijalizovanog kroz kulturnu infrastrukturu.

Kulturna infrastruktura je, pak, bila pionir tehnoloških eksperimenata, integrišući nove medije, digitalne sisteme i interaktivne interfejse u arhitekturu, izložbe i javni prostor, često i pre njihovog usvajanja u okviru politika pametnih gradova. Paralelno, kulturne institucije i njihove zgrade transformisale su se, širile, umnožavale i povezivale u klastere, rute i mreže, uključujući javni prostor i formirajući složeni urbani sistem sa još uvek nedovoljno prepoznatim obrazovnim potencijalom.

Shvatajući grad kao obrazovno sredstvo, ovaj rad prepoznaje kulturnu infrastrukturu kao operativni urbani podsistem pametnog grada i društva. Na taj način model pametnog grada se strukturno upotpunjuje, dok se pojam urbane inteligencije proširuje sa tehnološke na kulturnu i prostornu dimenziju. Takva integracija omogućava da grad podržava ne samo tehnološke inovacije, već i procese učenja, razvoj urbane kulture, imaginaciju i dugoročnu otpornost.

Kulturni kapital; kulturna infrastruktura; muzeji; pametni grad; Smart City; urbana inteligencija; urbano učenje; Wise City

Saopštenje sa međunarodnog skupa štampano u celini (M33)

International Scientific and Professional Conference “ALFATECH“ Smart Cities and Modern Technologies

The City as an Educational Tool: Cultural Infrastructure as the Wise Pillar of Smart Cities

Nikolić, Mila

https://conference.alfatech.rs/wp-content/uploads/2026/05/Alfatech-book-of-abstracts-2026-1.pdf

Savremeni modeli pametnih gradova zasnivaju se na informacionim tehnologijama, analizi podataka i pristupima urbanom upravljanju usmerenim na optimizaciju. Pametne tehnologije ograničene na efikasnost, pristup i personalizaciju same po sebi ne proizvode značenje, učenje niti kolektivnu mudrost. Ove sposobnosti nastaju kroz kulturnu interpretaciju, doživljaj prostora i akumulaciju kulturnog kapitala, kakvi se odvijaju u kulturnim i visokoškolskim institucijama, sistemima nasleđa i javnim prostorima. Ograničenja preovlađujućih modela pametnog grada stoga proizlaze iz upornog zanemarivanja kulture kao konstitutivnog urbanog sistema, materijalizovanog kroz kulturnu infrastrukturu.

Kulturna infrastruktura je, pak, bila pionir tehnoloških eksperimenata, integrišući nove medije, digitalne sisteme i interaktivne interfejse u arhitekturu, izložbe i javni prostor, često i pre njihovog usvajanja u okviru politika pametnih gradova. Paralelno, kulturne institucije i njihove zgrade transformisale su se, širile, umnožavale i povezivale u klastere, rute i mreže, uključujući javni prostor i formirajući složeni urbani sistem sa još uvek nedovoljno prepoznatim obrazovnim potencijalom.

Shvatajući grad kao obrazovno sredstvo, ovaj rad prepoznaje kulturnu infrastrukturu kao operativni urbani podsistem pametnog grada i društva. Na taj način model pametnog grada se strukturno upotpunjuje, dok se pojam urbane inteligencije proširuje sa tehnološke na kulturnu i prostornu dimenziju. Takva integracija omogućava da grad podržava ne samo tehnološke inovacije, već i procese učenja, razvoj urbane kulture, imaginaciju i dugoročnu otpornost.

Kulturni kapital; kulturna infrastruktura; muzeji; pametni grad; Smart City; urbana inteligencija; urbano učenje; Wise City

Saopštenje sa međunarodnog skupa štampano u izvodu (M34)

The Bloomsbury Global Encyclopedia of Women in Architecture 1960-2020, edited by Lori A. Brown and Karen Burns

Serbian Women Architects Reshaping Urban Landscape

Nikolić, Mila

https://www.bloomsburyvisualarts.com/encyclopedia-chapter?docid=b-9781350059733&tocid=b-9781350059733-440

This overview of the history of urbanism in Serbia reveals the sustained and growing role of women architects in urban planning, design, and research from 1900 to 2015. Initially engaged in municipal projects, women assumed leading positions in post-war reconstruction, socialist modernist planning, and the expansion of Belgrade and other cities. By the 1960s and 1970s, they had become an indispensable creative force in major planning institutes and professional networks, and from the 1980s onwards, their presence in academia, research, and professional associations surpassed that of their male colleagues. Neoliberal transitions in the 1990s and 2000s redirected their activities toward non-governmental and supranational organisations, critical urban practices, as well as international consultancies and the academic diaspora. This long-term perspective emphasises both the institutionalisation and diversification of women’s contributions to urban development, offering new insights into gender, professional, cultural, and urban transformation in Serbia and the broader socialist and post-socialist context.

architects; modernist; neoliberal; Serbia; socialist; post-socialist; 20th century; urbanism; urban planning; women

Leksikografska jedinica ili karta u naučnoj publikaciji vodećeg međunarodnog značaja (M15)

VV.AA.: Il deposito di Zio Paperone

Il deposito di Zio Paperone

Giacomo Delbene; Mila Nikolić (uredili i priredili)

https://www.panini.it/shp_ita_it/il-deposito-di-zio-paperone-1wbook001isbn-it08.html

Ova interdisciplinarna međunarodna antologija povezuje arhitekturu, vizuelnu kulturu i strip kroz tematski izbor Dizni priča u kojima Trezor Baje Patka preuzima centralnu narativnu ulogu. Urednički rad obuhvata selekciju i hronološku sistematizaciju radova istaknutih međunarodnih autora poput Karla Barksa, Romana Skarpe, Rodolfa Ćimina, Marka Rote i Đorđa Kavacana, fokusiranih na prostorne, tipološke i morfološke transformacije trezora kao pop-kulturnog arhitektonskog artefakta. Antologijske verzije trezora kao piramide, bunkera, okeanskog staništa, prikolice, sfere, trezora-blizanaca ili orbitalne stanice pružaju jedinstveni pregled arhitektonskih mutacija jednog od najprepoznatljivijih objekata u istoriji stripa. Koautorski uvodni esej analizira trezor kao „arhitekturu-lik“, razmatrajući odnos forme, funkcije, monumentalnosti, urbanog položaja i simboličke veze objekta sa ličnošću njegovog vlasnika. Publikacija doprinosi razumevanju arhitekture u popularnoj kulturi, analizi prostora u devetoj umetnosti i afirmaciji stripa kao vaninstitucionalnog obrazovnog medija za tumačenje arhitekture, grada i kulturnog nasleđa.

arhitektura; strip; Trezor Baje Patka; arhitektonska kritika; popularna kultura; vizuelna kultura; obrazovanje kroz strip; deveta umetnost

Uređena antologija stripova (priređivački i urednički rad)

Batista, Fabiano Eloy Atílio (ed.): Arte: multiculturalismo e diversidade cultural

Réplicas do ‘efeito Bilbao’: A nova geração global

Jordi Oliveras Samitier; Mila Nikolić

https://atenaeditora.com.br/catalogo/post/replicas-do-efeito-bilbao-a-nova-geracao-global

„Bilbao efekat“ je jedan od najčešće korišćenih pojmova i najviše analiziranih fenomena u urbanoj istoriji u poslednje dve decenije. Ovaj rad preispituje šta je proliferacija replika Bilbao efekta, bezbroj puta imitiranog u gradovima željnim sličnog uspeha, značila za discipline arhitekture i urbanizma, kao i za sistem kulturne infrastrukture. Analiziraju se urbane strategije koje muzejske zgrade koriste kao pokretače i katalizatore razvoja, odnosno fizičke, funkcionalne i simboličke regeneracije. Posebna pažnja posvećena je novoizgrađenim gradskim četvrtima (Ostrvo Saadijat u Abu Dabiju, Zapadni Kaulun u Hong Kongu i Nuevo Polanko u Meksiko Sitiju), kao i primerima koji kroz mrežu umetničkih studija, galerija i muzeja revitalizuju gradske centre i prenamenjuju nekadašnje industrijske i lučke zone (Vinvud, Dizajn distrikt i Muzejski park u Majamiju, te Zapadni Bund u Šangaju). Rad ispituje njihove specifičnosti, namere i kontekste, opštu validnost modela i uzroke različitih razvojnih ishoda. Budući da su granice između muzeja i biznisa, ukoliko su ikada i postojale, u velikoj meri nestale, posebna pažnja posvećena je procesu razvoja kulturnih mega-projekata i njihovoj potrazi za modelom održivim za brojne i različite aktere. Pokazujemo da sadržaj, arhitektonski okvir i urbano okruženje ne gube značaj u kulturnoj i turističkoj ponudi, niti u obrazovnom projektu nove globalne generacije kulturnih projekata, već da se očekivanja pomeraju sa pojedinačne zgrade na ansambl, sa arhitekture na urbanizam, sa pojedinačne funkcije na sinergiju, sa „Bilbao efekta“ na efekat klastera i sa urbane regeneracije na globalno repozicioniranje.

Muzeji; nove urbanističke strategije; urbana kultura; urbana regeneracija; urbana umetnost

Poglavlje u monografiji M12 ili rad u tematskoj zbirci međunarodnog značaja (M14)

VV.AA.: Il deposito di Zio Paperone

Il deposito di Paperon de’ Paperoni. Questioni di personalità

Giacomo Delbene; Mila Nikolić

https://www.panini.it/shp_ita_it/il-deposito-di-zio-paperone-1wbook001isbn-it08.html

Uvodna studija esejskog karaktera daje interdisciplinarnu analizu arhitekture fiktivnih i narativnih prostora fokusirajući se na evoluciju i prostorne transformacije Trezora Baje Patka. Polazeći od njegovih brojnih stripovskih inkarnacija, autori razmatraju trezor kao „arhitekturu-lik“, istražujući odnos između njegove zaštitne funkcije, monumentalnosti, urbanog položaja i unutrašnje organizacije prostora. Kroz interpretaciju arhitektonskih mutacija trezora i njihove povezanosti sa ličnošću njegovog vlasnika, esej otvara pitanja identiteta, simbolike i reprezentacije arhitekture u popularnoj kulturi. Rad istovremeno ukazuje na potencijal stripa kao medija za tumačenje arhitekture i grada, doprinoseći širem razumevanju odnosa između projektovanja, vizuelnog narativa i prostorne imaginacije.

arhitektonska kritika; arhitektura-lik; fiktivni prostori; narativna arhitektura; prostorna imaginacija; strip i arhitektura; teorija arhitekture

Esej iz oblasti arhitektonske teorije i kritike (urednički uvodni esej u antologiji)