Milena Stojanović

Zbornik radova Filozofskog fakulteta u Prištini

Leksema valjda kao eksponent epistemičke modalnosti

Milena Stojanović; Tijana Parezanović; Branka Kovačević

https://scindeks-clanci.ceon.rs/data/pdf/0354-3293/2025/0354-32932502019S.pdf

U ovom se radu na primerima iz Korpusa savremenog srpskog jezika iz 2013. godine autora Duška Vitasa i Miloša Utvića razmatraju različite funkcionalne i značenjske osobenosti lekseme valjda. Pre svega se njeno semantičko određenje posmatra iz ugla modalnosti, tačnije, epistemičke modalnosti, kakvom je moderna lingvistika danas vidi. Teorijsko uporište za analizu epistemičke modalnosti pronalazimo u radu Jana Najtsa, koji se služi funkcionalnom metodologijom pri otkrivanju kognitivne infrastrukture koja prethodi jezičkoj produkciji. Leksema valjda posmatra se kao jedna od vrednosti na epistemičkoj skali koja se može locirati između epistemičkog značenja mogućnosti, sadržanog u leksemama poput možda, moći, moguće i sl., i značenja sigurnosti/uverenosti, koje signaliziraju reči poput sigurno, definitivno, nesumnjivo i sl. U tom smislu, leksema valjda u najvećoj meri odgovara prilogu verovatno. Međutim, u radu se, pored sličnosti, razmatraju i funkcionalno-semantičke distinkcije koje leksemu valjda razlikuju od sinonima verovatno. Takođe, čini se osvrt na svrstavanje lekseme valjda u gramatikama srpskog jezika u rečce, odnosno, nedosledno svrstavanje njenih sinonima u rečce ili neke druge vrste reči, koje ukazuje na postojanje nejasnih granica među vrstama reči.

semantika modalnosti; epistemička modalnost; rečca; modalna reč

M24

Zbornik radova sa Četrnaeste međunarodne naučne konferencije: Jezik, književnost i empatija

Empatija kao teorija prevođenja

Tijana Parezanović; Milena Stojanović; Jovana Čaprić

https://unicloud.kg.ac.rs/index.php/s/fzxJq3tQLLcWXWc?dir=/&editing=false&openfile=true

Naučne i stručne studije o prevođenju često se pozivaju na empatiju kao značajan element prevodilačkog procesa. Za razliku od saosećanja, empatija ili uosećavanje, uživljavanje, predstavlja veštinu stavljanja sebe u poziciju drugog i sposobnost posmatranja određenih okolnosti iz te pozicije. Značaj empatije se naizgled jasnije ispoljava u različitim oblicima usmenog prevođenja, gde prevodilac preuzima gramatičko lice i rod govornika. Ipak ne treba zanemariti dejstvo empatije u pisanom prevođenju. I pored pozivanja na (književno) prevođenje kao „umetnost empatije“ (Nacionalni fond za umetnost SAD-a, 2014), teza o imanentnoj povezanosti empatije i prevođenja ostaje nedovoljno ispitana i obrazložena, čak i u okvirima kognitivnih prevodilačkih studija, uz nekoliko izuzetaka (Redgundis Štolc, Anegret Šturm). Nedostatak istraživanja primetan je i u domaćoj nauci o prevođenju, te je stoga primarni cilj ovog rada da pruži osvrt na osnovne aspekte veze između prevođenja i empatije. Najpre ukazujemo na teorije prevođenja koje sadrže klicu shvatanja prevođenja kao umetnosti empatije (od Fridriha Šlajermahera, preko Jiržija Levija, do Gajatri Čakravorti Spivak), nakon čega sledi konkretnije poređenje prevodilačkog procesa sa psihoterapijskim zasnovanim na empatiji. U drugom delu rada osvrćemo se na praktične aspekte prikazanih teorijskih postavki, izdvajajući perspektivu kao element procesa prevođenja koji je u bliskoj vezi sa empatičnim pristupom prevođenju. Kroz nekoliko primera funkcionalno različitih tipova teksta, izdvaja se perspektiva korisnika, odnosno, čitaoca/slušaoca teksta na ciljnom jeziku kao značajan faktor u empatičnom pristupu prevođenju. Pruženi teorijski i praktični osvrti predstavljaju polazište za dalja empirijska i teorijska istraživanja, koja bi za osnovnu pretpostavku uzimala shvatanje prevođenja kao kulturološko- lingvističkog procesa razvijanja empatije. Njihov značaj bi se u budućnosti mogao ogledati u unapređenju struke, ali i doprinosu širokoj čitalačkoj publici.

prevođenje; empatija; tip teksta; perspektiva; obuka prevodilaca

M33

Belgrade English Language and Literature Studies

Aspects of Literariness in New Media Writing

Tijana Parezanović; Milena Stojanović

https://doi.fil.bg.ac.rs/pdf/journals/bells/2025/bells-2025-17-9.pdf

Electronic literature has been established as a new, technologically enabled way of writing, through anthologies and awards such as the New Media Writing Prize. This paper analyses the four latest NMWP winners – Florence Walker’s I Dreamt of Something Lost, Everest Pipkin’s Anonymous Animal, Joannes Truyens’s Neurocracy, and Dan Hett’s c ya laterrrr – focusing on their literary qualities. Defamiliarization, self-referentiality, and dialogism are taken as the most prominent aspects of literariness, and the analysis aims to describe whether they are mediated electronically (through digital technologies) or literarily (through imagery and language). As the analysis shows, literariness persists as a defining feature of electronically produced works and can be used as a criterion for estimating their value and establishing linearity in electronic literary production.

electronic literature; New Media Writing Prize; literariness; defamiliarization; self-referentiality; dialogism

M51